در گذشته ای نه چندان دور چشم نظاره گر كوه و دشت اطراف بود و ریه هوای پاك را به درون بدن هدایت می كرد اما با گذشت زمان و توسعه شهر نشینی كوه و دشت جای خود را به ساختمان داد، دود و آلودگی جایگزین هوای پاك شد و آسمان آبی ، رنگ خاكستری به خود گرفت و بیماری آسم و دیگر بیماری های تنفسی بخش مهمی از كتابهای پزشكی را به خود اختصاص داد.كارشناسان بهداشت هشدار داده اند كه بیماری آسم بین كودكان در حال شیوع است و علت آن تنفس هوای آلوده است . در این میان رشد بی رویه جمعیت ، وجود خودروها و سوخت های غیر استاندارد ،

صنایع آلاینده ، نابودی جنگلها و مراتع همه و همه دست به دست هم داده اند تا هوای آلوده بیشتری وارد ریه ها شود.
با گذشت زمان و ادامه روند كنونی زندگی ، بحران آلودگی هوا در تهران و كلان شهرها به جایی رسید كه حساسیت مردم را بر انگیخت و مسوولان را بر آن داشت تا چاره ای بیندیشند ، از این رو از سال 1374 روز 29 دی ماه را به 'عنوان روز ملی هوای پاك ' اعلام كردند و پس از چند سال و با توجه به اهمیت این موضوع هفته ای را به عنوان هفته هوای پاك نامگذاری كردند.
در واقع هدف از نامگذاری روز و یا هفته هوای پاك ، آگاه سازی ، جلب افكار عمومی، ایجاد حساسیت در بین اقشار مختلف جامعه در جهت بهسازی محیط زیست و احتراز از آلوده كردن هرچه بیشتر هوا به عنوان اصلی ترین عنصر حیات است.
به اعتقاد كارشناسان از آنجا كه كلید اصلی كاهش آلودگی هوا، مشاركت مردمی و افزایش هماهنگی بین ‌بخشی است این روز می‌تواند عامل مهمی در ایجاد این مشاركت و هماهنگی بین‌بخشی باشد.
همچنین طرح جامع كاهش آلودگی هوا برای هشت كلان شهر كشور در كمیسیون زیر بنایی دولت به تصویب رسیده و مسوولان محیط زیست منتظر ابلاغ آن هستند و به گفته ' علی محمد شاعری ' قائم مقام سازمان حفاظت محیط زیست با ابلاغ این سند تا دو هفته آینده كارهای اجرایی آن آغاز خواهد شد.
محمد رستگاری مدیر مركز پایش آلودگی هوای تهران می گوید: از ابتدای امسال تا نیمه دی ماه در استان تهران دو روز ' هوای پاك ' و سه روز 'هوای بسیار ناسالم ' داشتیم ، همچنین در این مدت شاهد 108 روز هوای سالم و 182 روز هوای ناسالم در استان تهران بودیم.

این آمار از یك سو به صدا در آمدن زنگ خطر برای سلامت شهروندان تهرانی و از سوی دیگر موجب شگفتی ریه ها در برابر این آلودگی می شوند و سرانجام اینكه جمله 'پیشگیری بهتر از درمان است' بیش از هرزمان دیگری واقعی تر و پر معنا می شود.
' محمد قیوم دهقان ' عضوكمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی معتقد است : كاهش آلودگی هوا با ارتقای كیفیت خودروها میسر است و وزارت صنعت ، معدن و تجارت باید كیفیت خودروهای تولیدی را ارتقاء دهد تاشاهد كاهش آلودگی هوا باشیم.
وی می گوید : مشكل آلودگی هوای تهران و سایر كلان شهرها تنها به یك سازمان مربوط نیست و فقط درصورتی كه همه دستگاه ها و سازمان های مربوط همكاری لازم را داشته باشند می توان به حل مشكل آلودگی هوای تهران امیدوار بود.
عضو كمیسیون اجتماعی مجلس با اعلام آمادگی مجلس برای وضع قوانین بیشتر به منظور رفع مشكل آلودگی هوا گفت: در حال حاضر نقص قانون نداریم ، اما موضوع عدم اجرای قانون است
برخی از كارشناسان معتقدند كه باید سرانه فضای سبز در كشور افزایش یابد و در این راستا ' سید امیر وحدتی ' رییس مركز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به تصویب برنامه كاهش آلودگی هوای كلان‌شهرها در كمیسیون زیربنایی دولت می گوید: سرانه فضای سبز شهرها براساس پیشنهاد برنامه جامع كاهش آلودگی باید به میزان یك متر مربع افزایش یابد.
افزایش سرانه فضاس سبز یكی از بند ها و محورهای طرح جامع كاهش آلودگی هواست كه باید به تایید و امضای رییس جمهور برسد و پس از آن به سازمان حفاظت محیط زیست ابلاغ شود و در این صورت این سازمان برای نظارت بر اجرای برنامه ‌های و مسوولیت‌ های در نظر گرفته شده توسط سازمان‌های دیگر اقدام می ‌كند.

وحدتی می گوید : در این رابطه شهرداری و وزارت مسكن و شهرسازی همچنین وزارت جهاد كشاورزی و وزارت نیرو مسوولیت‌هایی را برعهده دارند كه باید با هماهنگی چهار دستگاه مربوطه فضای سبز كلان ‌شهرها و حاشیه آنها افزایش یابد.
وی می افزاید: اگر جمعیت تهران را بیش از هشت میلیون نفر در نظر بگیریم، براساس این پیشنهاد فضای سبز پایتخت باید 800 هكتار افزایش یابد.

علاوه بر افزایش سرانه فضای سبز در تهران و كلان شهرها ، عرضه فرآورده های سوختی تا پایان سال آینده تبر اساس استانداردهای یورو چهار و یورو پنج ، بهبود روند استفاده از انرژی ،

و استفاده از انرژی های نو و بهبود تكنولوژی و رونمایی از خودروی هیبریدی در هفته هوای پاك از جمله تدابیر برای مقابله با آلودگی هواست.
به گفته محمد جواد محمدی زاده رییس سازمان حفاظت محیط زیست تمام فراورده های سوختی كشور تا پایان سال آینده بر اساس استانداردهای یورو چهار و پنج تولید می شود و امسال در هفته هوای پاك عرضه سوخت یا استاندارد یورو چهار و پنج در برخی از جایگاه های سوخت عرضه می شود.

وی می افزاید: بر اساس موافقت هایی كه میان سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت نفت انجام شده است تا پایان سال 91 تمامی فراورده های سوختی كشور با استانداردهای یورو چهار و پنج تولید می شود.
تولید بنزین یورو پنج در پالایشگاه ' شازند' اراك از سه ماه قبل با ظرفیت 5/14 میلیون لیتر آغاز شده است و واحد بنزین سازی پالایشگاه تهران كه مطابق با یورو پنج است نیز تا پایان امسال به بهره برداری می رسد.

رییس سازمان حفاظت محیط زیست خاطر نشان كرده است : در قانون برنامه سوم و چهارم و همچنین قانون هدفمندی یارانه ها ، تنوع در سبد مصرف سوخت كشور و موضوع سند ملی پیل سوختی مورد تاكید قرار گرفته است ولی با این حال بهبود روند استفاده از انرژی كماكان یكی از مشكلات كشور ما به شمار می رود.

در افق 1404 ، 10 درصد سبد انرژی كشور باید از انرژی های نو تامین شود و این در حالی است كه این رقم هم اكنون فقط یك دهم درصد از كل انرژی كشور است .
علاوه بر آن متوسط مصرف انرژی كارخانه های سیمان 37 درصد از میزان جهانی بیشتر است ، آجر 93 درصد و فولاد كوره بلند نیز 50 درصد بیشتر از استانداردهای جهانی است كه این به دلیل مستهلك بودن تكنولوژی های ما و پایین بودن راندمان ضریب مصرف انرژی است.

به گفته محمدی زاده درحال حاضر بخش حمل و نقل با تولید 26/61 درصد از كل انتشار اكسید نیتروژن، منواكسید كربن ، دی اكسید گوگرد و ذرات معلق در هوا، بیشترین سهم را در انتشار آلاینده ها دارد.

راهكارهای متعدد برای مقابله با كاهش آلودگی هوا اگرچه گام موثری در این زمینه است اما مهمتر از آن همكاری مردم و مسئولان برای وداع با آسمان خاكستری و دیدن آسمانی آبی است .